Halk Kimdir? Yani, Gerçekten Halk Kimdir?
Halk… Haaa, halk! Bu kelime hep birilerine, ya da bir şeylere atfedilen bir kavram olmuştur. Ama ne kadar derine inerseniz, aslında ne olduğunu anlamak o kadar zorlaşır. Ben de İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan ama içten içe her şeyi fazlasıyla düşünen bir insan olarak, halkı biraz daha farklı bir açıdan incelemeyi düşündüm. Yani, aslında Halk Kimdir sorusunun cevabı, sokakta yürürken gördüğünüz herkes, kahvede çay içen amcalar, şişman kediler ve hatta bazen kendiniz bile olabilirsiniz.
Evet, benim gibi bir insan “Halk kimdir?” sorusuna cevap verirken bir yandan gülümsüyor, bir yandan da derin bir felsefi anlam arıyor. Ama bu yazıda halkı masaya yatırmak, mizahi bir dille incelemek istiyorum. Evet, belki de halkı tanımlamak için felsefi bir bakış açısına gerek yoktur. Belki de sadece bir adamın sokakta, kafasında kahve fincanıyla dolaşarak verdiği anlamdır halk.
Halk, Sadece Bir Adam mı?
İzmir’de yaşıyorum, ki bu da demek oluyor ki halkı tanımlamak için oldukça verimli bir ortama sahibim. Her gün karşılaştığınız bir dizi insan, onların davranışları, konuşmaları, bazen de saçma sapan hareketleri… Bunlar halkın özüdür, arkadaşlar. O yüzden halkı bir tek kişi üzerinden tanımlamak bana göre çok dar bir bakış açısı. Halk, sadece bir adam değil, binlerce kişi, her yaşta insan, farklı sosyal sınıflardan, farklı arka planlardan gelen, ama bir şekilde aynı şehirde (veya mahallede) bir arada yaşayan insanlardır. Her biri farklı bir şekilde halktır.
Düşünsenize, dün akşam arkadaş grubuyla sinemaya gittik. Neyse ki, İzmir’de sinema bile bir sosyal deneyim. Bütün halk oradaydı. Hani şu, film başlamadan önce telefonuyla oyun oynayan, telefonu sessize almayı unutan, sonra da her sahnede en beklenmedik şekilde sesli yorum yapan tipler var ya… Evet, onlar da halk. Filmdeki her patlamada “Ayyy ben olsam o dağılma anında sağ çıkardım!” diyerek, filmin gerçekliğini tartışan bir kişi var. Bu, halkın içindeki “düşünür” tipi. Gerçekten bir insanın, filmdeki patlamaların doğru şekilde tasvir edilip edilmediğini sorgulaması, halkın o analitik bakış açısını simgeliyor.
Halkın Tanımını Yapan Sosyal Deneyler
Bir gün sabah işe giderken bir sosyal deney yapmak istedim. Çalışan bir insan olarak, halkın aslında ne olduğuna dair soruyu yanıtlamak zordur, çünkü bazen biz de o halkın bir parçası olmaktan çıkıyoruz. Yani, akşam 6’dan sonra ben de halkın bir parçasıyım. Hani böyle giyinip, aksiyon filmi izlemekle, gündelik insan halimle sosyo-ekonomik bir kimliğe bürünüyorum. Ama sabah saatlerinde en resmi halimle yürürken, tam o an ben bir iş insanıyım.
Bunun için metroya bindim ve yanımda, yıllardır görmediğim bir arkadaşım belirdi. Neyse ki ben, sosyal deneylere meraklıyım, bu yüzden onu görünce hemen doğal bir sohbet başlattım. “Selam, nasılsın?” dedim, ama muhabbetin sonu bir türlü halk tanımına gelmedi. O sırada metroda insanlar birbirine bakıyor, bir garip bir gerginlik oluşmuştu. Neden? Çünkü halk, aslında her birimiz aynı istikamette yürüyen, aynı yolda ilerleyen farklı insanlardan ibaret. O yüzden tek başıma bir anlam ifade etmiyorum.
Halk Kimdir? Biraz Daha Derinlemesine
Halk dediğimizde, Türk toplumunun çeşitli kesimlerini de kucaklayabilen bir kavram var. Kafamda bir anki iç sesim: “Peki ya köydeki halkla şehirdeki halk bir mi?” Aha! Şimdi bu sorunun cevabını düşünürken gözlerim birden büyüdü. Şehirde bir halk tipi var, köyde bir halk tipi var, her ikisinin de kendine özgü bir yansıması var. Ama her ikisi de halkın bir parçasıdır.
Köyde yaşayan, toprağa değer veren, tarımla ilgilenen, sabahları erken kalkan insanlar da halktır. Onlar da bazen birbiriyle çay içip dedikodu yaparlar, bazen akşamları bir şarkı söylerler, bazen de gece geç saatlere kadar köyün tüm sorunlarını tartışırlar. Şehirde yaşayanlar ise sabahları aceleyle işe gitmeye çalışırken, bir yandan da birbirlerine çarpıp birbirlerini hakaret ederler. Ama sonuçta her ikisi de halktır. Gerçekten çok derin bir konu bu, çok düşündüren.
Halkın İki Yüzü: Akşam Çayı ve Gün Ortası İsyanı
Halk, aynı zamanda saatlerin farklı dilinde konuşur. Mesela, sabah işe giderken gözüme takılan ilk şey, akşamüstü çayı saatine kadar insanlar arasındaki garip geçiştir. Gündüz başka, akşam başka bir insan oluyoruz. Bazen sabah iş yerinde giydiğim o ceketimle ben, çok önemli bir insan gibi hissediyorum. Ama akşam, ceketimi çıkarıp sadece t-shirtle bir kahve içmeye gittiğimde, o ceketli halime bakıp “Bu kimdi?” diyorum. İki farklı halk, iki farklı yaşam tarzı, iki farklı gerçeklik. Akşam çayıyla gündüz mesaisinin değişkenliği, aslında halkın değişkenliğini simgeliyor.
Bazen halk dediğimizde, akşam çayı içen, akşam yürüyüşlerine çıkan insanlar gelir aklımıza. Ama her halk, gündüz, gece, sabah derken sürekli değişen bir insan topluluğudur. Bir zamanlar bunu yalnızca kendi üzerimde düşünürken, artık şehirde her sabah karşılaştığım o insanların gözlerinde görür oldum. “O halk, bu halk” diyorum. Sonuçta hepimiz halkız, değil mi?
Sonuç Olarak: Halk, Hepimiziz
Yani arkadaşlar, halk kimdir? Sadece sokakta gördüğünüz, işyerinde çalışan, çay içen, kahve içen, memur olan, öğrenci olan, köyde yaşayan, şehirde yaşayan… Halk her yerde! Bir insanın halk olması için illa sosyal sınıf ya da ekonomik statüsünün belirleyici olması gerekmez. Halk, düşündüğümüzden çok daha fazla, çok daha karışık bir kavramdır. Kısacası, halk kimdir sorusunun cevabı aslında şu: Hepimiz halkız. Yani ben, sen, o, biz… Biz halkız!